ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ
ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ ਭੋਪਾਲ ਵਿੱਚ ਈਦਗਾਹ ਹਿੱਲਜ਼ ਦੇ ਨਿਆਮਤਪੁਰਾ ਵਿੱਚ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਗਣਪਤ ਲਾਲ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਵਿਅਕਤੀ, ਜੋ ਇੱਕ ਔਰਤ ਪ੍ਰਤੀ ਆਪਣੇ ਦੁਰਾਚਾਰ ਕਾਰਨ ਕਦੇ ਸਰਾਪਿਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਗੰਭੀਰ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਿਮਾਰ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਕਿਸੇ ਵੈਦ ਜਾਂ ਇਲਾਜ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਤੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਰਾਹਤ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਆਪਣੇ ਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵੱਲੋਂ ਠੁਕਰਾਏ ਜਾਣ 'ਤੇ, ਉਹ ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਨੇੜੇ, ਜੋ ਹੁਣ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਟੇਕਰੀ ਸਾਹਿਬ ਹੈ, ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਝੁੱਗੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਲੱਗਾ। ਇੱਕ ਦਿਨ ਜਦੋਂ ਸੂਫ਼ੀ ਸੰਤ ਪੀਰ ਜਲਾਲੁੱਦੀਨ ਉੱਥੋਂ ਲੰਘੇ, ਤਾਂ ਗਣਪਤ ਲਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਮੰਗਦਾ ਹੋਇਆ ਡਿੱਗ ਪਿਆ, ਅਤੇ ਪੀਰ ਨੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ ਹੀ ਉਸ ਦੀ ਸੱਚੀ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ — ਅਤੇ ਉਦੋਂ ਤੋਂ ਗਣਪਤ ਲਾਲ ਲਗਾਤਾਰ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਕਾਰਨ ਲੱਗਾ।
ਉਸ ਦੀ ਪੁਕਾਰ ਸੁਣ ਕੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਆਪ ਇਸ ਥਾਂ ਆਏ। ਜਦੋਂ ਗਣਪਤ ਲਾਲ ਨੇ ਦਇਆ ਦੀ ਭੀਖ ਮੰਗੀ, ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਜੀ ਨੂੰ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਲਈ ਕਿਹਾ; ਭਾਵੇਂ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਜੀ ਨੇ ਭਾਲ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਕੁਝ ਨਾ ਮਿਲਿਆ, ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਾਣੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਹੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤੁਰੰਤ ਪਾਣੀ ਮਿਲ ਗਿਆ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਨੇ ਭਾਈ ਬਾਲਾ ਜੀ ਤੋਂ ਰਬਾਬ ਵਜਵਾਈ ਅਤੇ ਆਪ ਗਣਪਤ ਲਾਲ 'ਤੇ ਜਲ ਛਿੜਕਿਆ, ਜੋ ਆਨੰਦ ਨਾਲ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦਾ ਨਾਮ ਪੁਕਾਰਨ ਲੱਗਾ ਅਤੇ ਰੋਗ-ਮੁਕਤੀ ਦੀ ਅਸੀਸ ਪਾਈ। ਜਦੋਂ ਗਣਪਤ ਲਾਲ ਨੂੰ ਹੋਸ਼ ਆਈ, ਤਦ ਤੱਕ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਪ੍ਰਸਥਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕੇ ਸਨ, ਪਰ ਜਿਸ ਪੱਥਰ 'ਤੇ ਉਹ ਖੜ੍ਹੇ ਸਨ ਉਸ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਦੀ ਛਾਪ ਰਹਿ ਗਈ — ਅਤੇ ਜਿੱਥੇ ਪਾਣੀ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ ਉਹ ਥਾਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਬਾਉਲੀ ਸਾਹਿਬ ਬਣੀ।