ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂਸਰ ਸਤਲਾਣੀ ਜੀ

ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਗੁਰੂਸਰ ਸਤਲਾਣੀ, ਜੋ ਇਸੇ ਨਾਮ ਦੇ ਰੇਲਵੇ ਸਟੇਸ਼ਨ ਤੋਂ 1.5 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੱਖਣ ਵੱਲ ਸਥਿਤ ਹੈ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਹੋਸ਼ਿਆਰਨਗਰ ਪਿੰਡ ਦੀ ਮਾਲ ਹੱਦ ਦੇ ਅੰਦਰ ਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਪਵਿੱਤਰ ਅਸਥਾਨ ਉਸ ਥਾਂ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ (1595-1644) ਲਾਹੌਰ ਤੋਂ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਜਾਂਦੇ ਸਮੇਂ ਇੱਕ ਛੱਪੜ ਕੋਲ ਇੱਕ ਰਾਤ ਠਹਿਰੇ ਸਨ।

ਸਥਾਨਕ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ (1666-1708) ਨੇ ਆਪਣੇ ਇੱਕ ਸਿੱਖ, ਬੁਲਾਕਾ ਸਿੰਘ, ਨੂੰ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਦਾ ਸੇਵਾਦਾਰ ਥਾਪਿਆ ਸੀ। ਉਨੀਵੀਂ ਸਦੀ ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਅੱਧ ਵਿੱਚ ਸਿੱਖ ਹਾਕਮਾਂ ਅਤੇ ਸਰਦਾਰਾਂ ਨੇ ਇਸ ਅਸਥਾਨ ਨੂੰ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਦਿਲ ਨਾਲ ਜਾਗੀਰਾਂ ਭੇਟ ਕੀਤੀਆਂ। 1925 ਵਿੱਚ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ, ਇਸ ਦੀ ਵਿਸ਼ਾਲ ਖੇਤੀ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮੀਨ ਸਮੇਤ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

1974 ਵਿੱਚ ਸੰਤ ਮਰੀਗਲ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਇਸ ਦੀ ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਸੌਂਪੀ ਗਈ। ਮੁੱਖ ਹਾਲ ਛੇ ਮੰਜ਼ਿਲਾ ਇਮਾਰਤ ਦੀ ਹੇਠਲੀ ਮੰਜ਼ਿਲ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਹੈ। ਪੁਰਾਣੇ ਛੱਪੜ ਦਾ ਪਾਣੀ, ਜੋ ਹੁਣ ਵਿਧੀਪੂਰਵਕ ਪੱਕਾ ਕਰਕੇ ਸਰੋਵਰ ਵਜੋਂ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚ ਚਮੜੀ ਦੇ ਰੋਗ ਠੀਕ ਕਰਨ ਦੇ ਔਸ਼ਧੀ ਗੁਣ ਹਨ। ਭਾਦੋਂ (ਅਗਸਤ-ਸਤੰਬਰ) ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਵਾਲੇ ਦਿਨ ਇੱਥੇ ਸਾਲਾਨਾ ਮੇਲਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਸੰਗਤ ਆਉਂਦੀ ਹੈ।