ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦਮਦਮਾ ਸਾਹਿਬ

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਨੇ 1587 ਵਿੱਚ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ, ਪਿੰਡ ਰੁਹੇਲਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਨਾਮ ਦਾ ਇੱਕ ਨਵਾਂ ਪਿੰਡ ਵਸਾਇਆ। ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਨੇ ਇਸ ਨਵੇਂ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਆਪਣੇ ਛੋਟੇ ਪੁੱਤਰ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਦੇ ਸਤਿਕਾਰ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ।

ਪਰ ਗੁਰੂ ਅਰਜਨ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰੀ, ਤਸੀਹਿਆਂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਖੇਤਰ ਦੀਵਾਨ ਚੰਦੂ ਲਾਲ (ਇੱਕ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਹਿੰਦੂ ਸ਼ਾਹੂਕਾਰ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ) ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਹੇਠ ਆ ਗਿਆ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਨੇ ਸਾਰੇ ਖੇਤਰ 'ਤੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕਰ ਲਿਆ, ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਅਣਦੇਖੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਅਤੇ ਉਹ ਛੇਤੀ ਹੀ ਖੰਡਰ ਬਣ ਗਿਆ।

ਬਰਸਾਤ ਦੇ ਮੌਸਮ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਕਰਤਾਰਪੁਰ ਛੱਡ ਕੇ ਪਿੰਡ ਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਵਿੱਚ ਡੇਰਾ ਲਾ ਕੇ ਰੁਕੇ। ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੇ ਬਿਆਸ ਦਰਿਆ ਦੇ ਕਿਨਾਰੇ ਖੁੱਲ੍ਹੀ ਥਾਂ 'ਤੇ ਨਗਰ ਦੀ ਮੁੜ ਉਸਾਰੀ ਅਤੇ ਵਿਸਥਾਰ ਕਰਨ ਦਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਅਜੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਵੱਲੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੇ ਪਿੰਡ ਦੇ ਖੰਡਰ ਅਤੇ ਇੱਟਾਂ ਮੌਜੂਦ ਸਨ।

ਉਸ ਥਾਂ ਦੇ ਮਨਮੋਹਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਨੇ ਪਿੰਡ ਦਾ ਨਾਮ ਸ੍ਰੀ ਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਰੱਖਿਆ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਆਪਣੇ ਸੰਬੰਧ ਕਾਰਨ ਇਹ ਥਾਂ ਸ੍ਰੀ ਹਰਗੋਬਿੰਦਪੁਰ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣੀ ਜਾਣ ਲੱਗੀ, ਜੋ ਨਾਮ ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਹਰਗੋਬਿੰਦ ਅਤੇ ਰੁਹੇਲੇ ਉੱਤੇ ਇੱਕ ਨਗਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ, ਭਗਵਾਨ ਦਾਸ ਦੀ ਮੌਤ ਦਾ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਵੱਲੋਂ ਬਦਲਾ।