ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ਼ਹੀਦਗੰਜ ਸਾਹਿਬ

ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਸ਼ਹੀਦ (26 ਜਨਵਰੀ 1682 - 13 ਨਵੰਬਰ 1757) ਸਿੱਖ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹਨ। ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ 12 ਮਿਸਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਪ੍ਰਸਿੱਧ “ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਦੀ ਮਿਸਲ” ਦੇ ਬਾਨੀ ਅਤੇ ਆਗੂ ਸਨ।

ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦਮਦਮੀ ਟਕਸਾਲ (ਦਮਦਮਾ ਵਿੱਦਿਆ ਪੀਠ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਮੁਖੀ ਸਨ, ਜੋ ਸਿੱਖਾਂ ਦੀ 300 ਸਾਲ ਪੁਰਾਣੀ ਧਾਰਮਿਕ ਪਾਠਸ਼ਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜਿਸ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਲੰਮੇ-ਚੌੜੇ ਅਤੇ ਬਲਵਾਨ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੀ ਅਸਾਧਾਰਨ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਸਿੱਖ ਸਨ।

ਨਿਡਰ ਅਤੇ ਦਲੇਰ ਸੰਤ-ਸਿਪਾਹੀ ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਪੰਥ ਲਈ ਜਾਨ ਵਾਰਨ ਨੂੰ ਸਦਾ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ। ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਦਾ ਜਨਮ 26 ਜਨਵਰੀ 1682 ਨੂੰ ਹੋਇਆ (ਕੁਝ ਰਿਕਾਰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ 20 ਜਨਵਰੀ ਦਰਜ ਹੈ) ਅਤੇ ਲਗਭਗ 75 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਨਵੰਬਰ 1757 ਵਿੱਚ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਵਿਖੇ ਲੜਦੇ ਹੋਏ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸ਼ਹਾਦਤ ਪਾਈ। ਲਗਭਗ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਤੋਂ ਉਹ ਦਸਵੇਂ ਗੁਰੂ, ਗੁਰੂ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਜੀ ਦੀ ਸੰਗਤ ਵਿੱਚ ਪਲੇ-ਵਧੇ।

ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣਾ ਬਹੁਤਾ ਜੀਵਨ ਪੰਥ (ਸਿੱਖ ਕੌਮ) ਦੇ ਰਖਵਾਲੇ ਵਜੋਂ ਬਿਤਾਇਆ। ਉਹ ਅਤੇ ਬੰਦਾ ਸਿੰਘ ਬਹਾਦਰ ਪੰਥ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸਤਿਕਾਰਤ ਸ਼ਹੀਦਾਂ ਵਜੋਂ ਜਾਣੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮਿਲ ਕੇ ਕੌਮ ਲਈ ਇੱਕ ਵਿਲੱਖਣ ਅਤੇ ਅਦਭੁਤ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ, ਜੋ ਕਈ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਤੱਕ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਦਿੰਦੀ ਰਹੇਗੀ।

ਬਾਬਾ ਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ ਨਿਡਰ ਯੋਧੇ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਈ ਭਾਸ਼ਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਹਾਰਤ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ।